Kalp Damar Görüntülemesi Gerekli Olmadıkça Yapılmamalıdır

Kalp ve damar hastalıklarının tanısında görüntüleme yöntemleri önemli bir yere sahiptir. Koroner BT anjiyografi, kalp MR'ı, stres görüntülemeleri ve koroner anjiyografi gibi yöntemler, doğru hastada önemli bilgiler sağlayabilir.

Fakat her hastaya rutin olarak kalp damar görüntülemesi yapılması önerilmez. Özellikle herhangi bir şikâyeti ve klinik değişikliği olmayan, durumu stabil hastalarda gereksiz tekrarlayan görüntüleme tetkikleri ek bir fayda sağlamayabilir.

2023 yılında yayımlanan Amerikan Kalp Derneği ve Amerikan Kardiyoloji Koleji ortak kılavuzu, kronik koroner hastalığı bulunan ve klinik durumunda değişiklik olmayan hastalarda rutin olarak koroner BT anjiyografi veya stres testi yapılmasını önermiyor. 2025 tarihli AHA/ACC kalite ölçütlerinde de stabil hastalarda rutin stres testi, koroner BT anjiyografi veya invaziv koroner anjiyografinin gereksiz şekilde tekrarlanmasından kaçınılması gerektiği belirtiliyor.

Kalp damar görüntülemesi ne zaman gerekli olabilir?

Görüntüleme tetkikleri, hastanın şikâyetleri, muayene bulguları ve diğer testlerin sonuçları değerlendirilerek planlanır.

Örneğin;

• Yeni başlayan veya devam eden göğüs ağrısı varsa

• Göğüs ağrısının özellikleri kalp damar hastalığını düşündürüyorsa

• Eforla ortaya çıkan nefes darlığı veya göğüs rahatsızlığı gelişmişse

• Daha önce bilinen koroner damar hastalığında şikâyetler belirgin şekilde değişmişse

• Kalbin çalışma kapasitesinde veya kişinin egzersiz kapasitesinde düşüş varsa

• Önceki testlerde şüpheli bulgular saptanmışsa

doktor kalp görüntülemesi isteyebilir.

Kronik koroner hastalığı bulunan kişilerde belirtilerde veya fonksiyonel kapasitede kalıcı bir değişiklik olduğunda stres görüntüleme, kalp MR'ı, stres ekokardiyografi veya uygun hastalarda koroner BT anjiyografi gibi yöntemler değerlendirmeye alınabilir.

Gereksiz görüntüleme neden tercih edilmez?

Her tıbbi tetkikte olduğu gibi kalp görüntülemelerinde de fayda ve risk birlikte değerlendirilir.

Örneğin koroner BT anjiyografi X ışını kullanır. İşlem sırasında damarların daha iyi görüntülenmesi için kontrast madde de verilebilir. Kontrast maddeler bazı kişilerde alerjik reaksiyona yol açabilir. Böbrek hastalığı bulunan kişilerde kontrast madde kullanımı ayrıca değerlendirilmelidir.

Gereksiz tetkiklerin bir başka sorunu da tesadüfen saptanan bulguların yeni testlere ve işlemlere yol açabilmesidir. Bu nedenle bir görüntüleme yönteminin sağlayacağı bilginin hastanın tedavisini veya takip planını değiştirip değiştirmeyeceği önem taşır.

Kalp damar görüntülemesi ile kalp kontrolü aynı şey değildir

Burada önemli bir ayrım bulunuyor.

Rutin doktor kontrolü, tansiyon ölçümü, kan testleri, elektrokardiyografi veya ekokardiyografi gibi değerlendirmeler ile koroner damarların ayrıntılı görüntülenmesi aynı işlemler değildir.

Bir kişinin kalp damar görüntülemesine ihtiyaç duymaması, kalp sağlığının takip edilmesine gerek olmadığı anlamına gelmez.

Kalp damar hastalığı açısından risk değerlendirmesinde yaş, tansiyon, kolesterol, diyabet, sigara kullanımı, aile öyküsü ve kişinin mevcut şikâyetleri birlikte değerlendirilir.

Daha önce kalp damar hastalığı tanısı konulan kişilerde de rutin tekrar şart değildir

Daha önce koroner damar hastalığı tanısı konulan veya damarlarına stent takılan kişilerde de her yıl otomatik olarak aynı görüntüleme testinin tekrarlanması gerektiği düşünülmemelidir.

2023 AHA/ACC kılavuzu, klinik veya fonksiyonel durumda değişiklik olmayan stabil hastalarda rutin periyodik koroner BT anjiyografi ve stres testlerinin tedavi kararlarını yönlendirmek amacıyla yapılmasını önermiyor. Rutin invaziv koroner anjiyografinin de bu durumda klinik fayda sağlamadığı belirtiliyor.

Buna karşılık yeni veya kötüleşen şikâyetler ortaya çıktığında doktor gerekli tetkikleri yeniden değerlendirebilir.

Her göğüs ağrısı kalp damar hastalığı anlamına gelmez

Göğüs ağrısının birçok farklı nedeni olabilir. Kas ve iskelet sistemi sorunları, reflü, akciğer hastalıkları ve başka durumlar göğüs bölgesinde ağrıya neden olabilir.

Bununla birlikte göğüs ağrısını kişinin kendi başına değerlendirmesi doğru değildir.

Özellikle göğüste baskı veya sıkışma hissi, nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma veya ağrının kola, sırta, boyna ya da çeneye yayılması gibi belirtiler ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Sonuç

Kalp damar görüntüleme yöntemleri doğru hastada önemli tanısal bilgiler sağlar. Fakat herhangi bir şikâyeti veya klinik değişikliği olmayan stabil kişilerde görüntüleme testlerini rutin olarak tekrarlamak her zaman fayda sağlamaz.

En doğru yaklaşım, kişinin şikâyetleri ve kalp damar hastalığı riski değerlendirilerek hangi testin gerçekten gerekli olduğuna doktor tarafından karar verilmesidir.

Unutma: Kalp damar görüntülemesinin gerekli olup olmadığı kişiden kişiye değişir. Bu nedenle herhangi bir tetkiki kendi başına yaptırmak veya doktorun önerdiği bir tetkiki yalnızca bu genel bilgiler nedeniyle reddetmek yerine kardiyoloji veya ilgili hekimle görüşmek gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı ve tedavi için doktor değerlendirmesi gerekir.